ایشان در تاریخ 9 اردیبهشت سال 1297 هجری شمسی در شهر رشت به دنیا آمد و در شش سالگی پدر و مادر او فوت کردند. پدر و پدر بزرگ او روحانی بودند و او بعد از مرگ پدر با پدر بزرگش شیخ محمدتقی معین العلما زندگی می کرد.وی شش سال ابتدایی را در دو سال و در رشت سپری کرد. هم چنین، سال اول متوسطه را نیز، در رشت گذراند و سال دوم و سوم متوسطه را در تهران به پایان رساند. سپس، رشته ادبیات و فلسفه علوم تربیتی را در دانش سرای عالی در سال 1310 شمسی برگزید و سه سال بعد یعنی، 1313 شمسی از پایان نامه کارشناسی خود دفاع کرد و پس از گذراندن یک دوره در دانشکده افسری جهت سربازی، برای اخذ مدرک دکتری در دانشگاه تهران و در رشته ادبیات فارسی مشغول شد و در 17 شهریور 1321 شمسی از پایان نامه دکتری خود نیز، دفاع کرد.دکتر معین در سال 1321 شمسی ازدواج کرد و دارای 4 فرزند شد. در سال 1325 شمسی مجلس شورای ملی تصمیم به چاپ فرهنگ لغت دهخدا گرفت و او را برای همکاری با علی اکبر دهخدا انتخاب کردند.دکتر معین تألیفات، تصحیحات و ترجمه های فراوانی دارد که مهم ترین تألیف او را می توان:فرهنگ فارسی معروف به فرهنگ معین دانست که یک دوره کامل فرهنگ واژگان فارسی شامل لغات فارسی، لغات و ترکیبات عربی متداول در فارسی، لغات اروپایی که به مرور زمان در فارسی وارد شده و اعلام اشخاص (افراد بسیار معروف)، اعلام جغرافیایی (مکان های جغرافیایی معروف)، در هفت هزار و نهصد صفحه و شش جلد می باشد.
