بر اساس بررسیهای زمین شناسی، حدود 15,000 سال پیش، جزیرهای از سطح آب دریای خزر سر برآورد که بعدها به نام انزلی نامیده شد و بهعنوان مهمترین بندر سواحل جنوبی دریای خزر و ایران معروف گردید.
این جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی، بهصورت امروزی از دو قسمت انزلی و غازیان تشکیل میشود و کانالی بین این دو قسمت ایجاد گردید که آب چهار رودخانه از شرق (سوسر روگا, پیر بازار روگا, راست خانه و نهنگ روگا) و یک رودخانه از غرب «شنبه بازار روگا»از طریق آن به دریا وارد میگردد.
بندر انزلی در طول جغرافیایی 49 درجه و 28 دقیقه و عرض جغرافیایی 37 درجه و 28 دقیقه واقعشده است و ارتفاع آن از سطح دریا منهای 26 متر میباشد. بندرانزلی از شمال به دریای خزر از جنوب به شهرستان صومعه سرا از شرق به شهرستان رشت و از غرب به شهرستان رضوانشهر متصل میباشد. شهرستان بندرانزلی در ناحیهای کاملاً جلگهای به صورت طولی و در ساحل دریای خزر واقع شده و دارای آب و هوای معتدل مرطوب میباشد. بخشی از محیط زیست طبیعی این شهرستان را دریا (40 کیلومتر نوار ساحلی) و بخش مهم دیگر را اکوسیستم ارزشمند تالاب انزلی تشکیل میدهد. نام انزلی به پیشینه تاریخیاش در بیشتر شهرهای اروپایی شناختهشده است. فاصله بندر انزلی تا تهران 380 کیلومتر، تا مرکز استان 40 کیلومتر و تا اولین فرودگاه 35 کیلومتر میباشد. این شهرستان دارای آب و هوای معتدل مرطوب ساحلی بوده که در فصول مختلف سال شرایط آب و هوای مطلوبی را دارا میباشد. میزان بارندگی شهرستان بسیار بالا بوده به طوری که سالیانه متوسط 1892 میلیمتر بارندگی دارد بیشترین بارندگی در ماههای شهریور و مهر با 440/9 میلیمتر گزارش گردیده است. میزان رطوبت نسبی سالیانه به طور متوسط حدود 71 تا 97 درصد و درجه حرارت محیط زیست بین 3/5 تا 28 درجه سانتیگراد در نوسان بوده است.
